ناشران برای مقابله با جاعلانِ کتاب گردهم آمدند

به گزارش کارآفرينان نيوز نشست تخصصی «جاعلان علیه کتاب» با حضور ناشران، نمایندگان نشر، نمایندگان فروشگاه‌های دیجیتال و فعالان رسانه در خانه هنر نیماژ برگزار شد.
این نشست به منظور بحث و گفت‌وگو میان حلقه‌های مختلف نشر برای بررسی مساله جعل و کپی‌سازی کتاب شکل گرفت. در این نشست محمدعلی جعفریه مدیر انتشارات ثالث، سیدعباس حسینی نیک مدیر مسئول انتشارات حقوقی مجد، زهره حسین‌زادگان نماینده انتشارات ققنوس، شهروز مهدی‌پور نماینده نشر چشمه، مهدی محسنی معاون اقتصاد و فرهنگ خانه کتاب، علیرضا اسدی مدیر نشر نیماژ، سهاب محب‌علی مجری نشست و نماینده نشر نیماژ، مجید شمس‌الدین ناشر، میلاد محمدی ناشر و بازرس اتحادیه ناشران و کتابفروشان، امین آصفی مدیر مسئول انجمن ناشران آموزشی، مهدی قدیانی مدیر کتاب‌فروشی بنفشه زیر مجموعه انتشارات قدیانی، علی محمدپور نماینده ناشران الکترونیک، علیرضا رضایی مدیر بازار پلتفرم دیجیتال، نیما محمدی نماینده پلتفرم دیجیتال، امیرعلی ستوده نمایندگی فروشگاه اینترنتی و سروش فتحی‌جو نماینده پلتفرم دیجیتال حضور داشتند.

قوانین برای حق مالکیت فکری قدیمی هستند
سیدعباس حسینی نیک مدیر مسئول انتشارات حقوقی مجد با اشاره به اینکه ایران به کنوانسیون برن نپیوسته است، توضیح داد: ایران عضو کنوانسیون کپی رایت نیست. این مساله دلایلی دارد، دلایل قبل و بعد از انقلاب برای نپیوستن ایران به این کنوانسیون یکی نیست. قبل از انقلاب نپیوستند زیرا در آن زمان امریکا نپیوسته بود و ایران در مقابل اروپا که قانونی را برای این مهم داشتند، قرار گرفت. این روزها هم ایران به کنوانسیون برن نمی‌پیوندد، از سال ۱۳۴۸ قانون حمایت از مصنفان، مولفان و هنرمندان در ایران تصویب شد.
این حقوقدان با تاکید بر اینکه قوانین مرتبط با مالکیت فکری در ایران قدیمی هستند، ادامه داد: سال ۱۳۰۴ چهار ماده از مجازات عمومی برای مالکیت فکری درنظر گرفته شد، سال ۱۳۴۸ قانون حمایت از حقوق مولفان و مصنفان، سال ۱۳۵۲ قانون ترجمه و تکثیر کتب و نشریات و آثار صوتی و سال ۱۳۷۹ قانون حمایت از حقوق پدیدآورندگان نرم‌افزارهای رایانه‌ای تصویب شد.
او افزود: قوانین ما بیش از ۵۰ سال دارند و باید به قوانین جدید مراجعه کنیم. پیشگیری از جرم به دو مدل انجام می‌شود، یکی اینکه قوانین باید اصلاح شود. وقتی ما عضو کپی رایت نیستیم حقوق مادی آثاری که برای نخستین بار خارج از ایران منتشر می‌شود، رعایت نمی‌شود، البته باید حقوق معنوی هر اثر رعایت شود، یعنی اگر به ترجمه چیزی اضافه شود، نویسنده خارجی می‌تواند این مساله را پیگیری کند.
حسینی‌نیک با اشاره به ماده ۲۲ قانون حمایت از مولفان، مصنفان گفت: بر اساس این قانون، آثاری قابل حمایت است که برای نخستین بار در ایران چاپ شده باشد، در این قانون صلاحیت شخصی مطرح نیست و مساله سرزمینی است، ملیت مهم نیست، اگر ایرانی خارج از کشور کتابش را منتشر کند، ایرانی‌ها در ایران می‌توانند آن را چاپ و منتشر کنند.
مدیر انتشارات مجد در بررسی قانون حمایت از مولفان، مصنفان و هنرمندان که در سال ۱۳۴۸ تصویب شده است، گفت: در آن سال که قانون تصویب شد، فکر نمی‌کردند که جعل اتفاق بیفتد و چهار سال بعد وقتی در اصالت ابهام وجود داشت، گفتند اصالت با اصل ترجمه است و اعلام کردند کتابی که قبلا از انگلیسی به فارسی ترجمه شده است، اموال عمومی است مانند پرندگان آسمان.
ناشران در پلتفرم‌ها فعالیت نمی‌کنیم تا به آن‌ها مشروعیت ندهیم
محمدعلی جعفریه مدیر انتشارات ثالث با اشاره به اینکه ناشران سال‌ها است که با مساله جعل کتاب مواجه هستند، ادامه داد: کتاب زنجیره‌ای از مولف، صاحب فکر، ناشر، موزع(شرکت پخش) و کتاب‌فروش دارد، سعی ما این است که کتاب‌فروش را حفظ کنیم، ما ناشران می‌توانیم سایت داشته باشیم و کتاب را با تخفیف بفروشیم، اما برای حفاظت از کتابفروش این کار را نمی‌کنیم.
مدیر نشر ثالث با اشاره به اینکه چند سال در کمیته صیانت در اتحادیه ناشران و کتابفروشان فعال بود، گفت: قاچاقچیان کتاب با پلتفرم‌ها هم دست هستند، یک انتشارات بزرگ در سال ۲۰۰ عنوان کتاب منتشر می‌کند که پنج عنوان آن پرفروش می‌شود. من نمی‌دانم چگونه ممکن است کتابی ۸۰ درصد سود داشته باشد، من اگر کتاب را به یک پلتفرم نمی‌دهم، آن پلتفرم حق ندارد قاچاق آن را بفروشد.
او با بیان این نکته که فعالیت جاعلان و قاچاقچیان همه به یک نقطه می‌رسند، ادامه داد: مراجعه کننده غیرحرفه‌ای می‌بیند در پلتفرم کتاب انتشارات ثالث است، و پلتفرمی را انتخاب می‌کند که کتاب را با تخفیف بالاتر می‌فروشد در صورتی که کیفیت آن کتاب پایین است.
به گفته جعفریه هماهنطور که کسی نمی‌تواند داروی غیرمجاز دست مردم بدهد، نباید اجازه داده شود که کتاب بی‌محتوا و ناسالم به مردم بدهند، زیرا در نتیجه آن فرد از کتاب بیزار می‌شود. بزرگترین وظیفه ارشاد این است که به کتاب سالم مجوز بدهد. ما در پلتفرم‌ها فعالیت نمی‌کنیم تا به آن‌ها مشروعیت ندهیم.

شاید یک ناشر نخواهد کتابش در یک پلتفرم به فروش برسد
شهروز مهدی‌پور نماینده نشر چشمه با اشاره به اینکه ناشران ایرانی الزامی به رعایت حق مالکیت فکری ندارند، ادامه داد: ناشران تلاش می‌کنند حق معنوی اثر را بپردازند، البته که نمی‌توانند این روند را مانند دیگر کشورها انجام بدهند اما به صاحبان حق مالکیت فکری توضیح می‌دهند که توان محدودی دارند، نشر چشمه کتاب‌های اورهان پاموک را با رعایت حق کپی رایت ترجمه و منتشر می‌کند.
نماینده انتشارات چشمه با طرح این سوال که آیا تولیدکننده حق دارد اعلام کند اجازه فروش کالایش را در یک پلتفرم نمی‌دهد؟ توضیح داد: ممکن است یک ناشر راضی به فروش کتابش در یک پلتفرم نباشد. هرکسی کالایی تولید می‌کند، آیا تولیدکننده اجازه دارند که بگوید که کتاب من در یک پلتفرم یک شهر به فروش برسد؟ شاید یک ناشر نخواهد کتابش در یک پلتفرم به فروش برسد. مساله دیگر ارائه کتاب‌های جعلی در پلتفرم‌ها است، روزی از یکی از پلتفرم‌ها کتاب «مرگ ایوان ایلیچ» نوشته‌ لئو تولستوی را که چشمه ترجمه و منتشر کرده خریدم و متوجه شدم کتاب از منبع اصلی پرینت گرفته شده است.
او با اشاره به اینکه پیش از این پلتفرم‌ها با ارائه کتاب‌های ناشران معتبر برای دیگر کالاهای خود مشتری جذب می‌کردند، ادامه داد: این در حالی است که ناشران تن به شکایت نمی‌دهند، زیرا فکر می‌کنند این بازی است و شکایت نتیجه نخواهد داشت، گاهی به شکلی کتاب‌های پرفروش ناشران انتخاب و تکثیر می‌شود که به نظر می‌رسد گروهی این کار را با هدف ضربه زدن به ناشر انجام می‌دهند.
باید انحصار فروش به ناشر سپرده شود
زهره حسین‌زادگان نماینده انتشارات ققنوس با اشاره به قانونی که پیش از این مانع فروش کتاب‌های جعلی در پلتفرم‌ها می‌شد، گفت: بر اساس این قانون می‌توانستند کتاب را بررسی کنند و اگر ۷۰ درصد کتاب یکسان بود، می‌گفتند که کتاب جعل شده است. باید در اتحادیه ناشران و کتابفروشان کارگروهی وجود داشته باشد تا کتاب‌های جعلی را از غیرجعلی تشخیص بدهند.
نماینده انتشارات ققنوس با اشاره به اینکه کتاب‌های این نشر جعل می‌شود، ادامه داد: کتاب را در قطع متفاوت و حتی با تعداد صفحات کمتر چاپ می‌کنند و در پلتفرم‌ها می‌فروشند. باید شرایطی وجود داشته باشد تا انحصار فروش به ناشر سپرده شود. ناشر باید بتواند اعلام کند که کتاب‌هایش را خودش می‌فروشد.
قیمت معیار تشخیص اصل یا کپی بودن کتاب نیست
مهدی محسنی معاون اقتصاد و فرهنگ خانه کتاب با تمرکز بر کپی کتاب، چاپ و فروش آن، توضیح داد: می‌خواهم درباره کپی عین کتاب صحبت کنم اینکه چطور تشخیص داده شود کتاب اصل یا کپی است. قیمت معیار تشخیص اصل یا کپی بودن کتاب نیست، دوم کیفیت کتاب مطرح است که لزوما معیار کافی برای شناخت کتاب اصل نیست و ناشران می‌توانند چاپ بر اساس تقاضا داشتند باشند و همچنین چاپ دیجیتال وجود دارد که کیفیتی نزدیک به هم دارند.
به گفته معاون اقتصاد و فرهنگ خانه کتاب ممکن است فردی کتاب جعلی را با قیمت نزدیک ناشر بفروشد، ممکن است فرد جاعل گستره بیشتری در فروش داشته باشد، باید حوزه توزیع ردیابی شود، زیرا بازار نشر بزرگ نیست و همچنین ردیابی تولید و چاپخانه ممکن است.
او با اشاره به اینکه برای جلوگیری از جعل کتاب، در معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برنامه‌ریزی می‌شود، ادامه داد: برنامه‌ها در خانه کتاب اجرا خواهدشد، اینها در تولید و توزیع محدود هستند و با کنترل سرچشمه محدودشان می‌توان بازار را کنترل کرد. ما می‌توانیم در سال جشنواره صنعت نشر داشته باشیم و نگاه اقتصاد نشر در آن بررسی شود، می‌تواند تصدیگری دولتی به حداقل برسد و زیر ساخت‌ها را برای فعالیت ناشران فراهم کنیم. به نظر من دولت صلاحیت تصدیگری کپی کتاب را ندارد.
جاعلان کتاب‌های پرفروش‌ ناشران را انتخاب و کپی می‌کنند
علی محمدپور نماینده ناشران الکترونیک با اشاره به اینکه کپی‌کاری در بستر برخط و آفلاین اتفاق می‌افتد، ادامه داد: می‌توان گفت برای ناشران فقط چاپ ۲۰ درصد کتاب‌هایشان سود به همراه دارد، انتشار حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد کتاب‌ها ممکن است برای ناشران ضرر به همراه داشته باشد. جاعلان کتاب‌های پرفروش‌ ناشران را انتخاب و کپی می‌کنند، مسیرهای قانونی برای اقدام حقوقی علیه آن‌ها، طولانی و طی آن دشوار است، پس برای جلوگیری از این روند نیاز به همکاری برای محدودکردن آن وجود دارد.
به گفته او پیش از این برخی از فروشگاه‌های برخط گروهی تشکیل داده بودند تا کتاب را بررسی کنند و در صورت جعلی بودن کتاب، از فروش آن جلوگیری کنند.

انتهای خبر/