با گسترش آموزش مجازی در سال‌های اخیر، بسیاری از دانش‌آموزان و خانواده‌ها همچنان با چالش‌های کلاس‌های آنلاین روبه‌رو هستند.

به گزارش کارآفرينان نيوز در سال‌های اخیر، کلاس‌های مجازی از یک راه‌حل موقت و اضطراری، به بخشی جدی از نظام آموزشی کشور تبدیل شده‌اند. من به‌عنوان یک خبرنگار که طی این مدت بارها از نزدیک با دانش‌آموزان، خانواده‌ها و معلمان درباره‌ی تجربه‌ی آموزش آنلاین گفت‌وگو کرده‌ام، شاهد بوده‌ام که نبود برنامه‌ریزی روشن، زیرساخت مناسب و فرهنگ‌سازی کافی، باعث شده بخش مهمی از ظرفیت‌های آموزش مجازی مورد استفاده قرار نگیرد

یکی از مهم‌ترین الزامات، تأمین زیرساخت مناسب اینترنت و ابزارهای لازم برای دانش‌آموزان است. در بسیاری از خانواده‌ها، دانش‌آموزان همچنان با گوشی‌های قدیمی، اینترنت ناپایدار یا اشتراک محدود بین چند نفر، وارد کلاس‌های آنلاین می‌شوند. نتیجه، قطع و وصل شدن مکرر صدا و تصویر، از دست رفتن بخش‌هایی از درس و نهایتاً افت محسوس سطح یادگیری است. در گفت‌وگوهایی که انجام داده‌ام، برخی والدین تأکید می‌کنند تا زمانی که دسترسی حداقلی به اینترنت پایدار و ابزار مناسب برای همه‌ی دانش‌آموزان فراهم نشود، صحبت از «عدالت آموزشی در فضای مجازی» بیشتر جنبه‌ی شعاری دارد تا اجرایی.

الزام مهم دیگر، آموزش و توانمندسازی معلمان و دانش‌آموزان در کار با پلتفرم‌های آنلاین است. صرف باز کردن یک کلاس در یک سامانه، به معنای برگزاری «کلاس مجازی مؤثر» نیست. گزارش‌های میدانی و مشاهدات شخصی من نشان می‌دهد در برخی کلاس‌ها، معلم صرفاً به تدریس یک‌طرفه بسنده می‌کند و از امکانات تعاملی سامانه‌ها مانند آزمون‌های کوتاه، اتاق‌های گفت‌وگو، تخته‌ی آنلاین و ابزارهای مشارکتی استفاده نمی‌شود؛ در حالی‌که همین ابزارها می‌توانند به افزایش مشارکت و کاهش خستگی دانش‌آموزان کمک کنند. از سوی دیگر، دانش‌آموزان نیز نیازمند آموزش‌هایی درباره‌ی شیوه‌ی حضور مسئولانه و فعال در کلاس‌های مجازی هستند؛ تا کلاس آنلاین را به حاشیه‌ی فعالیت‌های خود در شبکه‌های اجتماعی تقلیل ندهند.

نکته‌ی دیگری که برجسته می‌شود، نیاز به تدوین و اجرای قوانین و نظم مشخص در کلاس‌های مجازی است. محیط مجازی هرچند با کلاس حضوری تفاوت دارد، اما این تفاوت نباید به بی‌نظمی، تأخیر مکرر در ورود، خاموش بودن دائمی دوربین‌ها و حواس‌پرتی مداوم منجر شود. بسیاری از کارشناسان آموزشی که با آن‌ها گفت‌وگو کرده‌ام، بر ضرورت تدوین آیین‌نامه‌های روشن توسط مدارس برای حضور دانش‌آموزان در کلاس‌های آنلاین تأکید می‌کنند؛ آیین‌نامه‌هایی که شامل زمان حضور، نحوه‌ی پرسش و پاسخ، رعایت احترام متقابل، استفاده‌ی درست از میکروفون و دوربین و شیوه‌ی ارزیابی و حضور و غیاب باشد.

در کنار این موارد، نقش خانواده‌ها در مدیریت و همراهی با کلاس‌های مجازی نیز قابل‌چشم‌پوشی نیست. در برخی خانه‌ها، دانش‌آموز ناچار است در محیطی شلوغ و پررفت‌وآمد، بدون میز و صندلی مناسب و بدون فضای متمرکز، در کلاس آنلاین شرکت کند. گزارش‌های میدانی نشان می‌دهد فراهم کردن یک فضای نسبتاً آرام، یک میز ساده و زمانی مشخص برای حضور در کلاس، می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر تمرکز و کیفیت یادگیری دانش‌آموزان داشته باشد. خانواده‌ها باید بپذیرند که کلاس مجازی، ادامه‌ی رسمی فرآیند آموزش است و نیاز به برنامه‌ریزی، نظم و همراهی دارد؛ نه اینکه آن را صرفاً نوعی «حضور صوری» یا «رفع تکلیف» بدانند.

در یک جمع‌بندی کلی می توان گفت، آموزش مجازی نشان می‌دهد اگر قرار است کلاس‌های آنلاین به‌جای یک راه‌حل موقت، به فرصتی پایدار و مکمل در نظام آموزشی تبدیل شوند، همه‌ی بخش‌ها از سیاست‌گذاران و مدیران آموزشی گرفته تا معلمان، دانش‌آموزان و خانواده‌ها باید سهم خود را در اجرای الزامات بر عهده بگیرند. آنچه در این گزارش مطرح شد، حاصل ترکیبی از مشاهدات میدانی، گفت‌وگوها و تجربه‌های است؛ اما بدون تردید، گفت‌وگو درباره‌ی «الزامات کلاس‌های مجازی» باید همچنان ادامه پیدا کند تا آموزش آنلاین از سطح یک اجبار، به یک فرصت واقعی برای ارتقای کیفیت آموزش دانش‌آموزان تبدیل شود. 

مریم سلطانی شعار

انتهای خبر/